Dag 108-114 (28-34): Ny sulitjelma til Hukejaurestugan (padjelanta nasjonalpark)

Då reise vi frå Sulis. Trur eg skrudde av tankevirksomheten der eg gjekk opp i mørket til ut på kveld i bratta, for plutselig var eg på toppen! Og der venta Ny Sulitjelma DNT hytte til ei god natt søvn. Synes ikkje ho var so spesiell, anna enn at den var veldig stor og innlagt varme og straum. Praktisk, men mindre koselig. Gjorde nytten.

Noke av gruvedrifta dreiv på seint 1800 talet her. Hanken heitte plassen, som betyr tverrbratt, eller utover hengande bergvegg.

Tok fatt dagen etter med friskt mot. Det stadsnamnet kan ikkje bety so mykje tenkte eg og såg at det ikkje var lange beten til kveldens nye hyttemål nerme svenskegrensa.

Der tok eg feil. Eg vil påstå at det her, var den tyngste etappen på prosjekt hittil, ikkje den bakken igår, som bussjåføren mente. Og faktisk tyngre enn då eg gjekk i Jotunheimen på kne.

På kartet gjekk det ein veg opp, men den va no heilt vekke i den bratte knallharde snøen, so korleis dei har laga den på sommarstid, sikkert eit par, tre generasjona tilbake, ja det skjøna Ikkje eg!

Lempa sekken full av pemikan for å fordele vekta, men eg syns pulken var blytung opp bakkane likevel. Blei ikkje det typisk Sunnfjord sporet (som går rett opp) kan ein sei, for den travarseringa eg måtte gjere her, var pinlig tversgåande. Såg sikkert ut som eit brett frå stigespillet, der ein går fram og tilbake heilt til ein til slutt er på toppen. Og tru meg! Her var det fleire ruter som førte meg tilbake i den skareharde snøen… og terningen viste aldri meir enn ein.

Men då eg kom opp, opna landskapet seg so praktfull at smertene var gløymt. Noke meir storslått skal man leite lenge etter. Heilt urørt natur også. Ingen spor.

Greit at det var kjempe tungt å gå i dinna snøen, og pulken som eg har gjort baktung, for å flyte på snøen, brøyta heller seg gjennon som ein ubåt i ukjent farvann… Men at det er heilt urørt utan spor, får ein til å føle seg enda lenger ut i villmarka. Sjølv om eg nettopp var i Fauske…

Blei eindel bratt her også, so brunsjen på toppen her blei dubbel porsjon, og eg følte meg fortsatt svolten.

Faktisk var det begynt å mørkne då eg kom ned til Sorjushytta. Men nydeleg nedkjøring som til og med pulken kunne sjå ut til å like, han gav iallfall ingen lyd frå seg mens vi cruisa nedover fjellet til Bajep som eg trur vatnet heite.

Sikkert fisk her og, for i boda var det både isbor og fiskestenger. Men eg hadde nok med å slappe av og ete pulken lettare, kjende eg. Og det må den ha blitt, for gjekk faktisk rundt 9000 kaloria idag. Altso to pemikana på 4500. Og den energien blei definitivt brukt, for lite går ut, for dei som skulle lure på det!

Blei ein nydelig kveld her oppe, heilt åleine, stjernehimmel og heilt stilt. Og ingen dekning. Gjere mykje det.

Dagen etter derimot, var det so sterk vind at å komme seg til utedoen var aktivitet nok til at dagen nesten ikkje kunne kallast kviledag! Og eg fekk igrunn nok å gjere, for her måtte ein sage og kløyve veden sjølv. Og arbeidsglad som eg tør påstår at eg er, blei eg hekta på å sjå at ved stabelen blei større og større, so eg trur nok at det er mange besøk her i ettertid som sleppe å kløyve noke ved, for å få hytta varm!

Denne dagen gjorde godt for haue og kropp kjende eg, eit lite avbrekk frå tur, for tur kan vere travelt det og!

Men fint med balanse, so dagen etter hadde vinden roa seg, og eg gjekk over det Bajep vatnet og inn i Sverige. Sverige gitt! Eg følge Norkalottruta no, so då bære det inn her, sikkert av praktiske grunna som å sleppe å gå over voldsomt høge fjell i norge eller gå langs veg.

Og i Sverige blir det heilt opp til Altervatn, mellom fem og ti dagar etter. Ingen dekning. Ingen strøm. Kanskje ikkje hytte og kanskje ikkje folk. I allefall ikkje norske!

Det gjekk frå tung nysnø, til nesten ingen snø i det heile tatt her inne i Sverige. Kan ikkje ha fått mykje av snøen som kom, kun vind. Derfor gjekk eg for det meste nedover elva.

Og det gjekk igrunn bra, og var veldig kul opplevelse, for det var so mange forskjellige tøffe isskulptura! Og eindel platå nedover å renne, so jammen var det ikkje lett å halde seg skadefri! Skal ikkje tulle med kvass is, men ein kan jo alltids bruke den som rutsjebane, for det er i allefall effektivt energimessig!

Landskapet, forma av den siste innlandsisen med tydelige isstripe. Berggrunnen består i stor grad av kalkstein, noke som gir opphav til ein frodig flora, inkludert kalkkrevande fjellsippeenger. (Ifølge Google)

Det her er altso ein nasjonalpark som heite noke so artig som Padjelanta. Og er ikkje mindre enn Sveriges største nasjonalpark…

Parken er hovedsakelig eit høgfjellsplatå rundt sjøane Vastenjaure og Virihaure. Om sommaren driv samane reindrift ved Stáloluokta og Árasluokta. Veldig bra beite for reinen, som tidlegare nemnt.

Kom innom Staddahjåkå, litt sånn DNT opplegg der ein kan få seg mat og overnatting, men fordi det ikkje hadde opna for sesongen enda, var det ein nødbu ein kunne bruke. Der var det ingen vedfyringsovn, men gass, som eg ikkje syns er like koselig.

Det er visst slik at dei brukte det før, men det gjekk so heise med skog, so dei slutta med det. Lenger inn i Sverige derimot, blei det heldigvis fyring. Men det kjem vi tilbake til. Trur desse hyttene er samisk drevet, ikkje den svenske turistforening. Jaja ikkje so nøye!

Blei kun ein lunsj her, for eg ville til neste hytte, på søraust enden av den store innsjøen Virihaure.

So då blei det ned enda ei lang elv, so ut på innsjøen. Det var blitt sopass mørkt, og eg var so sliten, so eg håpte på ei hytte for meg sjølv. Og idet eg kryssa sundet, var det jammen meg lys der borte. Det var jo laurdag, so klart var der folk… Søren, skal eg sette opp telt her på sundet? Nei eg må få påfyll med vatn og, det går no sikkert bra. Svensk e no ikkje so vanskelig å prate.

Mens eg gjekk bortover isen og fantaserte om folka var greie eller slemme, ankom eg til slutt hytta.

Der var det mange snøscootera og to hunda som bjeffa. Svarten eg er igrunn klar for å legge meg med det samme omtrent! Ekje gira på noke kalas!

I det eg satte frå meg pulken , kom det ei dame ut lurte på ka eg lurte på! Nei, eg tenkte å overnatte her, for nødhytta er vel opa? Nei, den turisthytta er 500 meter lenger sør, den vegen!
Ho virka ikkje veldig blid.
Å! Ja, det ser eg no ja! Sa eg medan eg såg på kartappen.

Litt flau og irritert på meg sjølv, gjekk eg i den retninga og ankom hyttene. Den var tom, og klar for tørking av klede, matlaging og soving. Perfekt!

Dagen etter stod eg over for to alternativ. Gå over eit fjell, 30km, eller gå på innsjøen, og opp nokre elver til eg kom over på andre sida 38km. Gå på is er jo kjapt og behagelig. Har vore litt strabasiøst dei siste dagane. Eg går for skånsom benymringsfri is.

Idet eg nerma meg elveutløpet, begynte magen å rumle etter mykje flat gåing, so eg skulle til å smelle på pemikangryta på primusen. Men so ropa det ein kar i det fjerne. Med irriterande lågt blodsukker ser eg meg ikring litt overraska. Får til slutt auge på ein fargerik type med hund og pulk. Ja?! Han sa noke som svar, men eg sa at eg ikkje høyre noke på dinna avstanden. So ropte han igjen. I come to you! Sa eg enda meir irritert.
Vi starta å gå mot kvarandre.

15 minutt tok det før vi endeleg var so nerme at vi helste. Faktisk hadde eg hatt tid til å fyrt opp primusen, fått pemikangryta på kok og nøte eit herleg måltid og attpåtil pakka ned att, hadde eg berre vore iro her. For 30minutt pleie eg å bruke på, rutinert som har blitt her ute. Men det hadde kanskje vore litt egoistisk. Han kunne vel blitt provosert av den slags opplegg.

Han skulle vere ein franskmann, ikkje italiensk for dei som lurte på det. Han såg på meg med store auge som tydeligvis hadde gjennomgått noke traumatisk…

Han hadde tenkt å gjere det samme som meg, so han gav det eit forsøk dagen før. Men i det han nerma seg elveutløpet, braka det laust og han gjekk faktisk gjennom isen…

Vatnet kom heilt opp til ansiktet! Heldigvis fallt ikkje verken hunden eller pulken oppi, og han kom seg oppatt ved å bruke skistavene som piggar! Han kom seg til land og fekk opp teltet, der han kom seg inn i soveposen og fekk etterkvart varmen i seg. Vrei kleda og tørka dei på primusen. I dag gjekk han i sola for å tørka oppatt ytterkleda. Går greit det so lenge ein sjølv er varm. Det var 15-20 minusgrader, so er ikkje heilt lett situasjon å falle ned i, kan ein sei…

No valde han altso å gå over fjellet istaden. Han anbefalte sjølvsagt det same til meg, mens eg såg bort på elveutløpet.

Vi diskuterte litt på gebrokkent engelsk, og eg kom til slutt fram til å prøve å gå på land, på oppsida av elva. Han meinte det var altfor kuppert, med berg osv, men eg kunne vere no prøve.

No var eg jo allereie på god veg, og litt kjedelig å gå ekstra for i tillegg krysse eit fjell med tung pulk likevel, so eg ville gje det eit forsøk.

Vi skilde lag. Det e jo kjekt å gå med folk, men å prate gebrokkent engelsk med ein voldsomt energisk franskmann som nettopp har vore nær døden, ja det kan bli litt travelt der vi går ilag i timesvis på is…

So då var det berre ein ting å gjere, nemlig å komme seg på land, fyre opp primusen og nyte ein god frukost, for det var på høg tid, og so ta fatt på utfordringa.

Lika egentlig å ete etter å ha klart slike utfordringa, ikkje rett før. For då nyte ein jo ikkje måltidet! Men svolten vann, og av og til funka det å «ete fyst», for joda, dei blei litt opp og ned, skrått og bæring av pulk opp berghyller, men det gjekk fint! Og eg såg 30 ryper! Og isen eg kom ned på var trygg! Det ordna seg for snille gutter, eller som eg skulle ha sagt til han: slapp heilt av. Eg er normann… Hehe nei so ovenpå er det ikkje fint å vere.

So var det isgåing til kvelden tok til, so eg fekk tid nok til å fundere på om ein blir meir audmjuk av å vere ute på ekspedisjona, ja, eller mindre…

Men den etterkvart treige tankevirksomheita blei plutselig avbrutt med ein rakett på den stjerneklare himmelen!

Jammen flaug det ein rakett til andre sida av fjellet! Og ned i den retninga franskmannen sa han skulle sette opp telt! Å fya meg, uheldige mann! Tenk om teltet hans blei truffe! Først går ein gjennom isen i tjue minus, so dagen etter brenne teltet opp av ein rakett!

Men over til mitt ståsted her! Den blei skutt opp frå der eg hadde tenkt å sove på turisthytte, inne i bukta! Typisk min flaks, so er det sikkert ein militær øvelse her!

Steike det altso! Nei her må eg få fart på sakene! eg valde å heller gå litt opp mot fjellet, før dei såg meg, for eg hadde ikkje runda sundet skikkelig enda, og hadde ikkje brukt hodelykt. So eg gjekk eit stykke opp, for å komme meg litt over den kalde fryseboksen nede på isen og satt opp telt ved nokre reinsdyrpor. Smarte hjerna tenke likt.

Nok ein kveld med nordlys og stjerne. Ja og måne, berre for å toppe det heile. Jammen er eg heldig med veiret.

Hmm, koselig. Og no har eg ein og ein halv time avslapping i posen etter måltidet før eg sikkert er sovna. Skal sjå om lydbøkene blei fullført nedlasta frå Sulis. Nei hæ?! Verken lars monsen Canada på tvers, femte bok av Edvard Hoem eller den nye harry potter boka som er no i år innspelt med over 200 forskjellige stemme og lyda som gir ein ufattelig bra opplevelse å høyre på her ute, har blitt lasta ned! Ja altso har ikkje blitt lasta ned!

Men ka e det her? «jeg overlevde Auschwitz». So den blei fullført ja! Den eg kom bort i ved eit uhell der i bussen! Og eg som ikkje får dekning før på mange dagar… Det blei ein litt mørk kveld med nedbrytande lytting på øyret og muligens krigsøving like ved.

Ingen raketta hadde slått ned ved teltet, eller besøk av soldata, so blei ei god natt søvn. Men søren so mykje rim her inne i teltet! Og uff so kaldt! Eg fekk på kleda og kom meg ut for å tisse, so ser jo det ut som at eg er på ein heilt anna planet!

Blei stilige bilete, men jammen upraktisk å starte dagen med nedfryst utstyr! Må vere kjempe rå luft i tillegg til kulden her oppe og!

Og idet eg kom ned på isen igjen var det virkelig som at kulden gjekk tvers gjennom marg og bein.

Ikkje hjalp det på trygghetsfølelsen at isen buldra noke so heise mykje der eg gjekk! Og det var faktisk eit par gongar der eg følte at isen sakk 2 cm og buldringa var rett ikring meg… Då tok et to steg tilbake, venta, og gjekk på igjen. Skjedde tre gongar. Såg sikkert veldig profesjonelt ut.

Det er vel spenningar som skjer, ved at kulden sprenge ut isen, men jammen var det ingen harmonisk start på dagen.

Men so kom sola opp frå fjella i det fjerne, og malte det gråe kalde landskapet, til smørgult, varmt og trygt. Sola varma nok ikkje mykje, men gav meg likevel ein heit og trygg følelse, som var veldig spesielt å kjenne på. Naturen er virkelig mektig, og det er stort å kunne leve litt nermare den for ein periode. Og eg trur ein oppleve det sterkare ved å vere langt vekke frå folk over lenger tid. Og foruten om Auschwitz boka kvelden før, e det lite anna som fylle haue der eg går.

Det kan kanskje høyres kjedelig og drøyt ut, men når ein kjem inn i bobla, føle eg ikkje behov for all den stimulien eg er avhengig av i det kvardagslige for å ikkje bli rastlaus.

kan nett nemne at isen på begge vatna var rundt 40cm tjukk, i felta der snøen ikkje låg på isen. So ikkje var den berre trygg for meg, men sikkert heile Brigade Nord, med sine stridsvogne, og vel so det. So dåke ikkje trur eg er heilt uansvarleg der eg går. Og elveutløp går eg aldri til, for dei kan vere farlege sjølv om isen er so tjukk so nerme som 100 meter i frå.

Ofte er det at det er den som går der ute, som har best forutsetning for vurdering av situasjonen.

So det. Nok ein fin dag blei det, gjennom mykje tung laussnø og vill natur.

Satt opp telt ved enden av Kutjaure.

Berre to dagar igjen no. Skal få runda av!

Dagen etter bar det gjennom dalen med desse flotte fjella å sjå på,

eg trenge vel igrunn ikkje nemne dei med namn, for dåke har nok ikkje høyrt om dei. Gjekk over isen Ahkkajaure, og eg ankom Ritsem. Fjellet heitte forresten Ahkka.

Der på Ritsem var det jammen tjukt med soldata, frå USA og Spania. Dei hadde hatt øvelse her i området dei siste dagane. Altso då var det ein rakett eg såg hin kvelden! Tydeligvis god kamuflasje på teltet mitt!

Eg spurte om det var greit at eg telta oppe i dalen no ut på kveld. Ja han visste ikkje, so han viste meg inn i hovedkvarteret til sjefen for øvelsen. Søren tør eg det, tenkte eg. So utstyrte som dei her er, kan dei vere hardbarska spesialjegera! Og då e vel sjefen ein hardnakka spanjol! Men då eg kom inn i kvarteret, stod det ein koseleg kar der i kiosken som eg fekk ein gøyal prat på svensk med. Bra sjef.

Fornøgd kom eg ut, sparka på att skia, tok på selen til pulken og gjekk gjennom massen av soldatane som stod der og glante, med det tekniske utstyret deira. Mens eg nikka til dei, iført strikkegensaren min, pelslua godt trykt ned på panna og ein kjærlighet på pinne som eg hadde kjøpt i kiosken. Den gav meg nok enda større bollekjaka enn kulden her ute allerede har stimulert kroppen til å utvikle.

Siste dagen i innlegget starta raudt. Fantastisk. Å vakne opp på ny plass kvar morning i vakker natur. Det kjem eg virkelig til å savne…

Men knall sterk vind idag! Den blåste meg kjapt gjennom dalen, over isen og heilt opp til hytta sitastaurostugorna.

so tidleg som kl 12 var eg der, berre fem timar, so eg åt ein frukost bestående av rundt 400g smelta hjortefeitt og litt spekekjøtt, for det var begynt å minke på pemikanen, so eg ville rasjonere litt. Ikkje tom altso, men det er enda langt igjen til altervatn!

Det gav meg ein so god følelse at å gå til neste hytte, 6t marsj i sterk vind frå sida, faktisk gjekk ganske greit. Men steike det, ein kan bli irritert på den vinden som aldri gir seg, og gjer at ein må ha ekstra vekt på eine sida for å ikkje falle over ende. Kun oppover var det også…

Når det begynne å mørkne, i kombinasjon med at ein er sliten og trøtt, blir inntrykka store og spenninga i kroppen stige. Veivalg blir kritiske på samme tid som at vurderingsevna blir svakare. Heldigvis var det eit scooterspor på isen eg valde etterkvart å gå på, og eg kom meg til slutt fram til hytta i tussmørket med kun haglet mot trynet mitt som sikt. Det er so herlig følelse. Å komme fram altso. Ikkje hagl i trynet.

Hytta Hukejaurestugan, hadde omn so eg fekk kløyvd til noke vedaskier med kniven, og fekk fyr i omnen, for her var det mulighet for det, det her er svensk turistforeningshytter. So nyte eit herleg måltid innanfor fire veggar som gav meg ly for vinden.

Neste innlegg går inn på den kjente Kungsleden, og meir enn som så. På gjensyn!